Subnavigatie

Heeft u vragen?

Vragen bij het aanvragen van kwekersrecht of toelating? U kunt ons e-mailen: plantenrassen@naktuinbouw.nl

of bellen: +31 (0)71 332 6137

         fax: +31 (0)71 332 6363
    

Raad voor plantenrassen

Sotaweg 22, 2371 GD Roelofarendsveen

Postbus 40, 2370 AA Roelofarendsveen

Ga naar de contactpagina

Rassenlijst bomen

De Rassenlijst bomen

Onder verantwoordelijkheid van de Raad voor plantenrassen wordt de nationale Rassenlijst bomen samengesteld. De Rassenlijst bomen is een hulpmiddel bij de aanplant van landschappelijke beplantingen en productiebos. Juist voor zulke aanplant is het van belang om de juiste kwaliteit te gebruiken, omdat de groei van bomen een zaak van lange adem is. De nationale Rassenlijst bomen komt voort uit een Communautaire verplichting (de Bosbouwrichtlijn, 1999/105/EG) en heeft zich in de loop der jaren ontwikkeld tot een gezaghebbende bron van informatie voor de beheerders van bos, natuur en landschap en voor iedereen in de bosbouwsector die te maken krijgt met de aanplant van nieuwe bomen.

De Rassenlijst bomen bevat de toegelaten opstanden en rassen, waarvan het uitgangsmateriaal (rassen en opstanden) van belang is voor de bosbouw. Daarnaast geeft de rassenlijst informatie over boom- en struikgewassen, waarvan het uitgangsmateriaal aanbevolen wordt voor de plantsoenvoorziening. De Bosbouwrichtlijn is in Nederland geïmplementeerd in de Zaaizaad en plantgoedwet. Alle lidstaten van de EU zijn volgens de richtlijn verplicht een rassenlijst op te stellen met daarin de opstanden van richtlijnsoorten.

De rassenlijst biedt veel informatie over de genetische kwaliteit van bomen, de kwaliteitsborging van uitgangsmateriaal (rassen en opstanden) en autochtone herkomsten en allerhande zaken die daarmee samenhangen. Al het uitgangsmateriaal in de Rassenlijst bomen is opgenomen in categorieën.

 

Drietal categorieën opstanden in de Rassenlijst bomen

De Nationale Rassenlijst bomen bevat een overzicht van de eigenschappen van de toegelaten opstanden en rassen. De in de Rassenlijst bomen opgenomen opstanden zijn onder te verdelen in een drietal categorieën, het betreft:

1) Opstanden van richtlijnsoorten.

Vanaf 1 januari 2003 geldt de nieuwe Bosbouwrichtlijn van 22 december 1999 (1999/105/EG) betreffende het in de handel brengen van bosbouwkundig teeltmateriaal. Het gaat om opstanden (groepen van ten minste 30 bij elkaar staande bomen) van richtlijnsoorten (47 verschillende soorten) die op basis van uiterlijke kenmerken worden beoordeeld en, in het gunstige geval, worden toegelaten in het NRR in de categorie ‘van bekende origine’ dan wel ‘geselecteerd’. Eventuele zaadgaarden kunnen worden toegelaten in de categorie ‘gekeurd’. Naderhand kunnen toegelaten opstanden worden opgewaardeerd naar de categorie ‘getoetst’ als uit nadere proeven blijkt dat hun waardevolle kenmerken ook genetisch zijn bepaald. Bekijk hier het overzicht van de in Nederland toegelaten bosbouwopstanden.

2) Opstanden van niet-richtlijnsoorten.

Volgens de bosbouwrichtlijn is een opstand autochtoon als deze zich sinds de spontane vestiging na de laatste ijstijd door continue natuurlijke verjonging heeft vernieuwd. Door de eeuwenlange natuurlijke selectie hebben de autochtone populaties zich aan ons klimaat en onze milieuomstandigheden aan kunnen passen.

De autochtone herkomsten worden aanbevolen in de categorie ‘van bekende origine’. Wanneer een autochtone herkomst voldoet aan de criteria van één van de overige categorieën (‘geselecteerd’ of ‘getest’ bijvoorbeeld), dan wordt deze hierin geplaatst met vermelding dat het oorspronkelijke karakter van de opstand autochtoon is. Zowel bomen als struiken zijn opgenomen, omdat het bij de aanleg van autochtone beplantingen ook voor de onder begroeiing van belang is om autochtoon uitgangsmateriaal te gebruiken.

3) Opstanden die in het buitenland zijn toegelaten en in Nederland worden aanbevolen.

Van een aantal in het buitenland toegelaten opstanden van richtlijnsoorten is kwalitatief goed uitgangsmateriaal in Nederland schaars. Daarom kunnen sommige van deze in het buitenland toegelaten opstanden in Nederland worden aanbevolen in de Rassenlijst bomen. Verwezen wordt naar Alterra rapport 457, “Inventarisatie van bosbouwkundig uitgangsmateriaal in België en Duitsland”, Wageningen 2002.

 

Rassenlijst bomen digitaal

Sinds 2012 wordt de Rassenlijst bomen in digitale vorm uitgegeven, zodat een actuele versie kosteloos via een website kan worden geraadpleegd. In 2015 is een gezamenlijke (semantische) digitale EU Rassenlijst bomen samengesteld (genaamd Forematis). Hierin zijn de toegelaten opstanden van richtlijnsoorten van alle individuele EU lidstaten vermeld. Nadere EU-regelgeving over bosbouw is hier ook terug te vinden onder hoofdstuk: Forest reproductive material.

 

De procedure

Voorafgaand aan de indiening van een aanvraag bij de Raad zijn opstanden door het Centrum voor Genetische Bronnen Nederland (CGN) beoordeeld op uiterlijke kwaliteit. Het CGN levert een rapport bij de aanvraag. Vervolgens geeft de onafhankelijke adviescommissie Rassenlijst Bomen aan de hand van het CGN rapport een advies over het opnemen van nieuwe herkomsten aan de Raad voor plantenrassen. De VBNE (Vereniging van Bos- en Natuurterrein Eigenaren) verzorgt de aanvragen en dient de aanvragen in namens de aanvrager. In verband met een mogelijke opwaardering in de klasse ‘getoetst’ voert het CGN in opdracht van en gefinancierd door de Raad nader CGN onderzoek uit. NB: iedereen kan een aanvraag tot opname van een opstand in de Rassenlijst Bomen indienen.